Thu Thủy của năm 2010 là người đàn bà độc lập có 2 con, nụ cười mang hình dáng cũ nhưng gợi cảm giác buồn, xuất hiện trở lại trên báo cũng với gương mặt buồn. Tôi thì thích nhớ tới tấm hình chị mặc quần soóc, áo cam trong chuyến đi lặng lẽ lên Hà Giang làm từ thiện cách đây mấy tháng. Hỏi, chị đi Hà Giang lần đầu tiên à, đáp, không, nhiều lần rồi.

Quay trở lại năm 1994, điều gì đưa chị đến với cuộc thi năm đó?

Trong một lần đi chơi, tôi tình cờ gặp nghệ sĩ nhiếp ảnh Mai Nam, một người rất tâm huyết với cái đẹp. Bác khuyên tôi đi thi, rồi đến nhà mấy lần để thuyết phục bố mẹ tôi. Vậy mà bố mẹ tôi đồng ý thật. Và tôi đi thi thôi. Nhưng tính tôi vốn hiếu thắng, nên tính ăn thua đúng là có, và cuối cùng cũng đạt mục đích. Có điều nói thật là sau cuộc thi, vương miện hoa hậu đã ảnh hưởng quá nhiều đến cuộc sống, làm tôi mất cân bằng.

Về bản chất, tôi không phải người thích đám đông, lúc trước ít giao tiếp rộng, còn hay bị gọi là “tồ” nữa. Vậy mà sau đó được đứng ở đỉnh cao, được tung hô, nhiều người ca ngợi, mà ca ngợi có khi quá cả giá trị thật của mình. Rồi ý thức về vật chất của tôi thay đổi. Thay đổi chóng mặt đấy!

Bạn nghĩ xem, một cô gái 18 tuổi, vốn sống trong một gia đình khuôn khổ., thì rơi vào thế giới đó rõ ràng là…choáng, không biết cái gì là giá trị thật sự, có thật mình tạo ra giá trị đó không…

Tôi rơi vào khủng hoảng, không tập trung, không học được, mà nghĩ cần gì phải học vì có những thứ hay ho hơ nđến dễ dàng hơn. Lúc đó tôi không nghe lời khuyên của ai cả, bố mẹ tôi cũng không thể thuyết phục tôi phải học, vì chỉ 1 ngày diễn thời trang hay làm gương mặt đại diện ở hội chợ là bằng cả tháng, cả năm lương của bố mẹ thì làm sao học được. Bố mẹ không thể dùng quyền ép buộc, cũng không thể mang sự hấp dẫn của trí thức mà thuyết phục được. Tuy vậy, trong tôi vẫn còn có bản năng nó nói rằng tôi không thể đi theo con đường nghệ thuật lâu dài. Tôi đã nghĩ đến những thứ đằng sau của vinh quang rồi.

Sao chị nghĩ đến hậu vinh quang sớm vậy, khi đang trong cơn say của người chiến thắng?

Bởi có câu chuyện thế này. Đêm đăng quang, khi đi xuống tôi thoáng nhìn thấy ánh mắt của Hà Kiều Anh, rồi tôi bị vây quanh bởi các nhiếp ảnh gia. Hôm sau mọi người mới kể chuyện, tối qua Kiều Anh khóc đấy. Lúc đó tôi đã nghĩ đến chuyện 2 năm nữa, khi có người khác đăng quang thì cái gì còn lại với mình. Có phải tiền bạc không? Có phải những lời tung hô không? Tôi nhớ đến ánh mắt của Hà Kiều Anh, nghĩ đến sự mong manh của nhan sắc, cái khắc nghiệt của sự lãng quên. Ánh mắt ấy cứ ám ảnh tôi mãi.

Và khi cái thời hạn 2 năm đã tới, chị đối diện với nó thế nào?

Hụt hẫng chứ! Chính thời điểm đó các quan hệ gia đình cũng có một số khủng hoảng, tôi thiếu tự tin hơn, thấy mình đi xuống, mặc dù đã có chuẩn bị tinh thần trước.

Chị có nghĩ tất cả những trạng thái khủng hoảng cũng như hụt hẫng là do bản thân chị hoàn toàn bị động trước vương miện ấy?

Đúng, mình không chuẩn bị trước. Trở thành hoa hậu xong, tôi không biết mình phải làm gì, cũng chẳng được ai hướng dẫn cả, chỉ láng máng hình như hoa hậu là phải đi làm từ thiện. Tôi nhớ hồi ấy tôi được chọn để xuất hiện trong một chương trình kêu gọi bảo vệ môi trường rất hay, cùng Đại tướng Võ Nguyên Giáp và anh Trần Bình Minh, không biết bây giờ bạn còn nhớ không…

À, là chương trình có câu hát “Điều đó tùy thuộc hành động của bạn, chỉ thuộc vào bạn mà thôi…”.

Đúng, đúng. Lúc đó báo chí nước ngoài coi việc lựa chọn này chứng tỏ ảnh hưởng của người được chọn rất lớn. Nhưng quả thật tôi cũng không biết làm gì, chỉ đọc kịch bản rồi đi quay, không có ý thức gì cả. Hoặc được gọi đi đâu thì đi, đến nơi mặc áo dài rồi trao quà. Rõ ràng những lời mời chào chụp ảnh, diễn thời trang hấp dẫn hơn những cuộc từ thiện xa xôi, vất vả. Chuyện đó không ai dám thừa nhận nhưng quả thật là như vậy. Nếu có lựa chọn thì ai cũng muốn dễ dàng đi trên con đường trải hoa hồng, không ai muốn chông gai cả. Hoặc khi xuất ngoại cũng vậy.

Khi tôi đi Mỹ, đi Nhật, báo chí rất quan tâm vì khi đó Việt Nam mới được xóa bỏ cấm vận, họ chưa được hiểu nhiều về xã hội Việt Nam, và họ coi mình như đại diện cho giới trẻ trong nước. Bây giờ thì tôi mới hiểu vậy, chứ lúc ấy chỉ thấy ngạc nhiên tại sao người ta lại săn đón mình như thế…Việc ấy chỉ khiến tôi lờ mờ nhận ra tầm quan trọng của người được chọn làm hoa hậu. Càng về sau, tôi càng nhận ra rằng xã hội văn minh mới biết tôn vinh cái đẹp.

Một cô gái 18 tuổi là quá trẻ để gánh vai trò hoa hậu?

18 tuổi thì không thể đủ kinh nghiệm để gánh vai trò ấy. Như chị Ngọc Khánh được giải hoa hậu khi đã 22 tuổi, và cách xuất hiện, cách tạo hình ảnh của chị rõ ràng ít lỗi hơn.

Nhưng lại có quan điểm rằng chọn hoa hậu là phải tìm cái nụ sắp nở chứ không phải bông hoa đang kỳ rực rỡ nhất?

Cuộc thi năm nào cũng có những băn khoăn giữa hai lựa chọn, và thường thì BGK chọn người có tiềm năng phát triển hơn, chứ không nhất thiết phải trẻ hơn hay lớn tuổi.

Các em bây giờ đi thi chắc khác thời của chị nhiều?

Khác nhiều chứ. Giới trẻ thời nào thì cơ bản vẫn như nhau, ngây thơ hồn nhiên, nhưng bây giờ động cơ và cách nhìn nhận khác đi, giá trị của nhan sắc cũng khác so với xưa. Các em ý thức hơn về bản thân, tôi nghĩ là theo hướng tốt lên.

Thời của chị nói hồn nhiên ngây thơ thì có lý…

Bây giờ các bạn rõ ràng là ăn thua hơn. Tất nhiên, ai đi thi mà chẳng thích được nổi tiếng, được thành hoa hậu, chúng tôi ngày xưa cũng vậy thôi, nhưng câu chuyện “hậu hoa hậu” thì khác. Nhiều bạn với được đỉnh cao rồi bắt đầu tự vắt kiệt mình, hoặc chọn một cái đích mà người đời cho là lý tưởng với các nhan sắc, lấy chồng tiến sĩ, cuộc sống yên ổn…

Tôi kỳ vọng những người trẻ tuổi đăng quang sau này sẽ làm được nhiều điều có ý nghĩa hơn. Bây giờ tôi cũng không còn trẻ nữa, khi xem các cuộc thi nhan sắc ,ngắm các cô gái trẻ rực rỡ, tôi nhìn lại mình, nghĩ về những thất bại của mình, thì thấy tiếc nuối tuổi thanh xuân lắm.

Tôi thấy sắc đẹp và tuổi thanh xuân như một thứ vật báu của cuộc sống cần được mọi người trân trọng, yêu quý,và làm sao để giúp nó tỏa sáng, chứ đừng vùi dập như câu chuyện của Thùy Dung. Một cô hoa hậu nếu bản thân tự ý thức được, hoặc được định hướng tốt thì sẽ làm được nhiều điều cho xã hội hơn là chiến thắng rồi làm ca sĩ, đi đóng phim, dự event, nhiều tiền hơn, cát-sê cao hơn..

Có phải vì vậy mà sau nhiều năm vắng bóng, thời gian gần đây chị xuất hiện nhiều hơn?

Cũng không hẳn. Con người tôi mâu thuẫn lắm. Có lúc tôi muốn ở nhà và hạnh phúc với điều dó. Tôi yêu, lấy chồng, có con, nhiều người cho rằng cuộc sống lý tưởng. Nhưng tôi lại nghiệm ra rằng sống là cho mình chứ không phải để xã hội nhìn vào. Tôi muốn thử một trong những khả năng mà tôi nghĩ mình có thể làm được. Cuộc sống này ngắn ngủi lắm, nếu làm được việc gì thực sự có ích thì tại sao không làm.

Tôi bây giờ đã là mẹ của hai đứa con, bắt đầu nghĩ đến tương lai. Tôi muốn để một điều gì có giá trị cho con tôi, cho cha mẹ và dòng họ. tôi cũng mong việc làm của mình có giá trị lan tỏa, để xã hội có thêm nhiều người làm điều tốt. Nhiều người nói tôi đang muốn “nổi loạn”, thích nổi tiếng. tuy nhiên, nổi tiếng không phải là tất cả, nó có thể giúp mình làm được nhiều điều, nhưng không phải cái đích cuối cùng của tôi.

Có bao giờ bố mẹ chị tiếc vì đã đồng ý cho chị đi thi hoa hậu không?

Cũng có lúc các cụ nói, biết thế hồi ấy không đồng ý cho đi thi nữa...(cười)

Lý do lớn nhất của sự im lặng trong từng ấy năm trời của chị?

Tôi không muốn mọi người nói đến mình. Nên tôi tránh đi.

Tôi không có ý định add Facebook của chị đâu, và hình như có cả nghìn fans rồi, nhưng vẫn lặng lẽ theo dõi. Và tôi có cảm giác, chị đang rơi vào một trạng thái mất cân bằng.

Lúc nào tôi cũng mất cân bằng mà (cười)

Hoặc khủng hoảng tuổi 30?

Tôi thấy lúc nào mình cũng vậy. Tôi chưa bao giờ cố gắng níu kéo tuổi thanh xuân.

Chị tìm thấy gì ở văn chương, một nhu cầu trải lòng của người đàn bà cô đơn?

Tôi coi đó là hai việc rành mạch. Tôi viết về chia sẻ cảm xúc, và viết một cách nghiêm túc để thực hiện điều đã tâm niệm từ lâu là trở thành nhà văn. Nhưng tôi đã viết nhiều mà chưa cho ai đọc đâu, còn những gì người ta đang thấy bây giờ chưa phải là tác phẩm văn học thực sự.

Tuổi tác có ảnh hưởng gì tới chị không?

Đến tuổi 30, ai cũng có thể thấy rõ sự thay đổi chứ, thấy rõ mình hôm nay già hơn ngày hôm qua, yếu hơn ngày hôm qua. Tôi thấy sợ lắm. Lo sợ cho tương lai. Ai chẳng muốn cuộc sống yên ấm ổn định. Để có cuộc sống ấy, có hai cách, một là tìm cho mình một tổ ấm, là lựa chọn an  toàn. Hai là lúc nào cũng đương đầu với nó, chấp nhận nó. Nhiều người thương tôi, bảo tại sao không tận dụng cơ hội khi còn nhan sắc, còn nổi tiếng để nhận lời ai đấy.

Vài năm nữa, cơ hội qua đi, nhưng với tôi, đó không phải là cơ hội, không phải mục đích của tôi. Tôi mong muốn có người bên cạnh để chia sẻ nhưng không phải để họ lo cho mình hết. Vì như vậy thì dần dần mình không còn là mình nữa, người ta sẽ chán mình, và có khi chính mình cũng chán mình.

Tôi kể chị nghe câu chuyện này. Một người đẹp có tên tuổi, có danh hiệu, trong một lần đi công tác, khi thấy đồng nghiệp trên xe thay nhau kể các câu chuyện minh chứng cho “hồng nhan bạc phận”, mới nói rằng, “Ôi em sợ quá, ước gì em cũng xấu như các chị.” Chị nghĩ gì?

Tôi nghĩ cô gái đó chẳng thông minh chút nào, cô ấy vì những mong muốn cuộc sống tầm thường mà sẵn sàng đánh đổi thứ quý giá mình đang có.

Hoặc cô ấy là người quá thông minh, và câu nói ấy như đáp trả lại thói cay nghiệt của xã hội. Chị có nghĩ dư luận đối xử tàn nhẫn với cái đẹp không?

Dư luận thì a dua, lãng quên nhanh, và tàn nhẫn.

Trong cuộc sống, chị đã mắc phải những sai lầm lớn nào?

Sai lầm là do những sự lựa chọn không đúng, nhưng thường khi những lựa chọn sai dẫn đến hậu quả thì lại đổ lỗi cho hoàn cảnh. Thế nên sự lựa chọn quan trọng lắm, nhiều khi cứ chọn sự dễ dàng trước mắt dù biết sớm muộn gì cũng dẫn đến hậu quả mà vẫn cố, hoặc bị một thứ hào quang nào đó làm mình không nhận ra… Ví dụ cụ thể thì nhiều vô số…Quan trọng là phải biết đối diện, dám nhận là mình sai. Và đừng có ngụy biện.

Vậy chị nhận thấy trong vai trò xã hội của một hoa hậu, mình đã có những sai lầm gì?

Ví dụ như chuyện về dự án tuyên truyền bảo vệ môi trường lúc trước tôi vừa kể. Nếu ngày ấy tôi hiểu hơn, hoặc có năng lực hành động hơn, thì tôi đã làm khác. Từ lời nói đến hành động, nhất là khi hành động không có liên quan đến mình mà là trách nhiệm xã hội, thì ít người làm được lắm. Người ta bao giờ cũng đưa động cơ cá nhân lên. Nếu hồi ấy tôi biết lựa chọn, có tầm nhìn tốt hơn, tìm hiểu chiến dịch có ý nghĩa gì, thì mình đã có thể làm gì đó… nhiều hơn là chỉ cầm kịch bản và nói mấy câu. Hoặc nếu được trở lại, tôi muốn góp phần để xã hội có cái nhìn khác về nhan sắc.

Làm Á hậu hay hoa hậu hạnh phúc hơn, theo quan điểm hạnh phúc của chị?

Nếu chọn Một hay Hai thì làm số Một vẫn thích hơn.